Wiesz, jak znaleźć wodę w terenie?

Wyobraź sobie, że podczas kilkudniowej wędrówki gubisz szlak i utykasz w szczerym polu, prawie bez źródeł wody. Woda będzie bez wątpienia najważniejszym priorytetem, by przetrwać w dziczy. Na pewno wiesz, że twój organizm może jakiś czas wytrzymać bez jedzenia i nie potrzebujesz od razu schronienia, o ile nie jesteś w ekstremalnych upałach lub mrozach. Ale ponad 24 godziny bez wody odbiją się na twoim stanie fizycznym i psychicznym. Zabije cię to szybciej niż głód. Abyś uniknął takiego katastrofalnego scenariusza, przedstawiamy ci kilka wskazówek, jak znaleźć, zbierać i filtrować wodę w terenie.

Jak znaleźć źródło wody pitnej w terenie?

Woda występuje niemal w każdym rodzaju środowiska. Wszędzie tam, gdzie pada deszcz, możesz ją zebrać do naczynia lub na płachtę. Jeśli jesteś w mroźnych rejonach, możesz lód oczyścić i stopić. Jeśli jednak lód jest nieprzezroczysty i szary, jest to zamarznięta słona woda, która nie nadaje się do picia.

Jeśli zdarzy ci się utknąć na pustyni, podążaj ścieżkami, które zaprowadzą cię do obozowisk z wodopojami. Kolejnym źródłem są kaktusy beczkowate, które pod twardą skórką skrywają sok, który po prostu wyciśniesz. Uważaj jednak na wyciekający biały płyn, który często jest toksyczny i trujący.

Jako pierwsze źródło wody pitnej w razie potrzeby mogą ci przyjść do głowy rzeki, strumienie i jeziora. Te źródła nie muszą być jednak bezpieczne. Woda może być skażona np. padłą zwierzyną, dlatego nigdy nie polegaj na takich źródłach i bądź ostrożny. Aby zmniejszyć prawdopodobieństwo skażenia wody, powinieneś wybierać szybko płynącą wodę na większych wysokościach, z dala od ludzkich siedzib i zwierząt gospodarskich.

Dobrym źródłem w rejonach górskich jest też woda wypływająca ze skały. Jest mniejsza szansa, że jest skażona przez zwierzęta i resztki roślin, a jej temperatura jest zwykle niska, co zmniejsza ilość bakterii.

Zwracaj uwagę na dziką zwierzynę lub ślady zwierząt, ponieważ zwierzęta zawsze wiedzą, gdzie jest woda. Doprowadzić cię do niej mogą tropy i leśne ścieżki zwierząt.

Oprócz tropów zwierząt obserwuj też owady, większość owadów porusza się bowiem blisko wody. Bujna zielona roślinność to również znak, że woda jest blisko.

Warto obserwować też wskaźniki roślinne, takie jak wierzby, które potrzebują większej ilości wody, albo trzcinę i pałkę szerokolistną. To najlepsze wskaźniki wody tuż pod powierzchnią. Wykop dół głęboki na około 30 centymetrów o takiej samej średnicy i poczekaj. Być może będziesz zaskoczony, gdy się okaże, że otwór wkrótce wypełni się wodą. Woda gruntowa będzie wprawdzie mulista, ale po przecedzeniu przez kawałek materiału się oczyści i na krótko ci wystarczy. Trzeba pamiętać, że za każdym razem, gdy pijesz wodę bez jej oczyszczenia, ryzykujesz.

Jeśli znajdujesz się w pobliżu śniegu i lodu, wykorzystaj je i roztop na wodę pitną. Nigdy jednak nie spożywaj zamrożonej wody pitnej – obniży to temperaturę twojego ciała i doprowadzi do odwodnienia. Śnieg roztopisz, wkładając go do garnka, pod którym rozpalisz ogień. Roztapiaj go stopniowo. Jeśli włożysz go do garnka naraz, dolna część się roztopi i wsiąknie w resztę śniegu, przez co garnek może ci się przypalić.

Na większości obszarów wiejskich można znaleźć wodę pitną, nie zawsze jednak musi być bezpieczna. Na obszarach wiejskich istnieje duże ryzyko skażenia odchodami zwierząt, oleistymi substancjami ze środków rolniczych, a przede wszystkim intensywnym nawożeniem.

Unikaj wody, jeśli na jej powierzchni widzisz plamę oleju. Filtrowanie i gotowanie nie usuwają chemikaliów. Jeśli wokół wody nie rośnie żadna zielona roślinność albo jeśli są tam kości zwierząt, które są oznaką zanieczyszczenia, unikaj takiego źródła. Bądź ostrożny także wtedy, gdy na brzegu wody znajduje się dużo osadów mineralnych, które mogłyby wskazywać na odczyn zasadowy.

Jak rozpoznać skażenie wody

O tym, czy woda jest skażona, mogą świadczyć następujące wskaźniki:

• zapach, woda pokryta pianą i pęcherzykami
• zabarwienie wody
• źródła wody, wokół których nie rośnie żadna roślinność albo rośliny w okolicy wydają się chore

Źródła płynów, które mogą zaszkodzić

Jeśli w okolicy nie znalazłeś żadnego źródła wody i ogarnia cię desperacja, w żadnym wypadku nie zastępuj wody następującymi płynami:

• Napoje alkoholowe - szybko odwadniają organizm
• Mocz- zawiera szkodliwe produkty przemiany materii i 2% soli
• Krew- może przenosić różne choroby
• Woda morska- zawiera 4% soli, co oznacza, że jej picie powoduje wyczerpywanie zapasów wody w organizmie zamiast ich uzupełniania

Ograniczanie utraty wody w organizmie

Jeśli kończy ci się woda pitna albo straciłeś ją całkowicie, chwilę potrwa, zanim jakąś znajdziesz. Aby zapobiec szybkiej utracie wody z organizmu i całkowitemu odwodnieniu, stosuj się do następujących wskazówek:

• podczas poszukiwań rób przerwy i odpoczywaj
• nie pal i nie pij alkoholu - palenie wywołuje uczucie pragnienia, a alkohol odwodnienie
• szukaj cienia
• unikaj gorącej ziemi i nie kładź się na niej
• jedz jak najmniej - aby nasz organizm rozłożył pożywienie, potrzebuje wody. Jedząc, dobrowolnie się jej pozbawiasz i doprowadzasz do odwodnienia.
• staraj się mówić jak najmniej i oddychaj głównie nosem, a nie ustami

Techniki zbierania wody w terenie

Istnieje kilka technik, które możesz skutecznie wykorzystać do zdobycia wody pitnej w terenie. Przedstawimy niektóre z nich:

Zbieranie wody za pomocą destylatora słonecznego

Jednym z podstawowych sposobów zbierania wody jest zbudowanie destylatora słonecznego.

Będziesz do tego potrzebować folii, saperki lub innego narzędzia do kopania, naczynia, rurki do picia i kamienia.

• Wybierz wilgotne miejsce, na które przez większą część dnia będzie padać światło słoneczne. Gdy masz już wybrane miejsce, możesz wykopać dół o średnicy 90cm i głębokości 45cm. Na środku dołu umieść naczynie do zbierania wody. Do naczynia włóż dłuższą rurkę do picia. Jej drugi koniec umieść poza dołem. Zamiast rurki możesz użyć też pustych w środku łodyg trzciny.

• Przykryj dół folią lub foliowym workiem. Po bokach połóż kamienie lub ziemię, aby się nie zsunęła.
• Na środku folii połóż kamień i w ten sposób zrób z folii lejek, po którym woda będzie spływać do naczynia. Ciepło słońca podnosi temperaturę powietrza i gleby, przez co na plastiku tworzy się kondensacja. Ta metoda jest szczególnie skuteczna na obszarach pustynnych lub w miejscach, gdzie w dzień jest gorąco, a w nocy chłodno.
• Dzięki destylatorowi powinieneś zebrać co najmniej 0,55l w ciągu 24 godzin. Jeśli możesz sobie na to pozwolić, odstaw wodę na około 12 godzin, a uzyskasz lepszy smak wody.
• Do picia wody możesz użyć bezpośrednio rurki.
• Aby uzyskać czystszą wodę, możesz zastosować filtrację, o której dowiesz się poniżej.

Destylator słoneczny

Technika kondensacji

Jeśli nie masz ochoty kopać, możesz zdobyć wodę, wykorzystując technikę kondensacji. Będziesz potrzebować plastikowego woreczka/ reklamówki i czegoś do związania.

Drzewa i rośliny magazynują w sobie wodę, która może uratować ci życie, jeśli zostaniesz bez wody pitnej. Korzenie drzew i roślin pobierają wodę z gleby. Drzewa potrafią nawet wyciągnąć wodę gruntową z głębokości ponad 15m.

• Weź torbę i przywiąż ją wokół ulistnionej zielonej gałęzi drzewa lub krzewu. Wybieraj zdrowe rośliny i drzewa. Umieść woreczek otworem do góry, aby w jego dolnym rogu mogła zbierać się woda. Obciąż wnętrze kamieniem, aby utworzyć najniższy punkt.

Kondensacja za pomocą worka transpiracyjnego

• Możesz też użyć zerwanych roślin, które włożysz do woreczka, w którym dojdzie do kondensacji. Połóż woreczek w nasłonecznionym miejscu. Rośliny lub liście trzeba od spodu podeprzeć kamieniami, aby pod nimi zbierała się woda. Liście nie powinny dotykać plastikowego woreczka. Napnij woreczek i przytrzymaj go kamieniem. Podeprzyj go drewnianym kołkiem. Uważaj, żeby woreczek się nie rozerwał, dlatego kołek zabezpiecz.

Kondensacja workiem transpiracyjnym z roślinami

Na koniec przekłuj woreczek, aby móc wypić wodę. Zawsze unikaj trującej roślinności.

Studnia plażowa

Jeśli znajdujesz się blisko wybrzeża, studnia plażowa to świetny sposób na zdobycie wody pitnej.

• Wykop dół o głębokości 90-150 cm w zagłębieniu za pierwszą wydmą. Połóż kamienie na dnie studni, aby woda nie przesiąkała przez piasek, a jeśli to możliwe, obłóż ściany drewnem - zapobiegnie to zapadaniu się ścian. W ciągu kilku godzin możesz uzyskać nawet 4 litry przefiltrowanej wody. Jeśli ma zbyt słony smak, powinieneś przenieść się dalej w głąb lądu, za drugą wydmę.

• Ta technika studni plażowych działa w pobliżu każdego zbiornika wodnego. Studnie przy bagnach i jeziorach wykop jednak bliżej wody niż w wersji plażowej. Ta sama metoda działa również na pustyni w porze wilgotnej - wystarczy kopać w najniższym punkcie między wydmami, blisko roślinności. Szukaj wilgotnej gleby w suchych korytach rzek, a prawdopodobnie znajdziesz pod nią wodę gruntową.

Zbieranie wody pitnej z rosy

Zapas wody pitnej może zapewnić też obfita rosa. Najlepszym sposobem na zdobycie wody z rosy jest przywiązanie szmat lub kępek miękkiej trawy wokół kostek i przejście się po trawie pokrytej rosą. Gdy szmaty lub kępki trawy wchłoną rosę, wyciśnij wodę do naczynia. Powtarzaj czynność, aż zgromadzisz zapas wody lub aż rosa zniknie.

Wodę możesz zbierać też w postaci deszczu zatrzymanego na roślinach, takich jak np. mech. Po prostu wyciśniesz go do naczynia.

Wykorzystaj folię

Jeśli masz pelerynę lub możesz znaleźć folię, rozłóż ją i przywiąż rogi do drzew kilka metrów nad ziemią. Znajdź naczynie i przywiąż pelerynę ukośnie z lekkim ugięciem, aby deszcz się zbierał i spływał. Jeśli nie możesz znaleźć naczynia, zwiąż ją na wszystkich czterech rogach i jeszcze bardziej ją obniż - posłuży jako prowizoryczny worek na wodę.

W podobny sposób możesz zbierać deszczówkę także na ziemi. Rozłóż folię na ziemi i umieść pod nią naczynie do zbierania wody. Po rozłożonej folii do naczynia spłyną krople deszczu czy porannej rosy.

Jak filtrować wodę

Będziesz potrzebować dużej puszki lub butelki PET, piasku, materiału, węgla drzewnego i kamyków. Na wierzch możesz użyć też mchu, jeśli jakiś znajdziesz.

• Odetnij dolną część butelki PET. Zrób 5 do 10 małych otworów w nakrętce. Wypełnij ją naprzemiennymi warstwami kamieni, piasku, materiału i węgla drzewnego. Wypełnioną butelkę/filtr umieść w mniejszym naczyniu, które powstało z przeciętej butelki. Wlej zebraną wodę i poczekaj, aż przepłynie przez filtr do dolnego naczynia.

• Woda powinna przepłynąć całkiem czysta, a jeśli nie, możesz ją ponownie wlać i przefiltrować. Ta metoda usuwa tylko duże osady i poprawia smak wody. Wodę zawsze powinieneś jeszcze oczyścić - najlepiej przegotowując ją.

Jak oczyścić wodę pitną w terenie

Aby móc bezpiecznie pić zebraną wodę, musisz ją wcześniej oczyścić. Gotowanie to najlepszy i najprostszy sposób na zapewnienie bezpiecznej wody pitnej. Wodę trzeba gotować przez około 8-10 min. Możesz ją przegotować w garnku lub w innym naczyniu. Jeśli żadnego nie masz, możesz zaimprowizować z użyciem następujących rzeczy:

• Puszka aluminiowa
• Puszka blaszana
• Duża muszla
• Szklane naczynie
• Wydrążone drewno - wkładając do niego na zmianę gorące kamienie, zagotujemy wodę.

Zanim zaczniesz gotować wodę, nie zapomnij jej przefiltrować przez koszulę, szmatkę, nylonową pończochę lub filtr z butelki PET. W ten sposób pozbędziesz się mułu, który osiadł w wodzie.

Jedną z metod przegotowania wody jest całkowite napełnienie butelki wodą, zakręcenie jej i wrzucenie do żarzących się węgli. Brak powietrza w butelce powinien zapobiec jej stopieniu. Ten sposób gotowania nie jest jednak idealnym rozwiązaniem, ponieważ do wody mogą się dostać cząstki plastiku. Można go jednak zastosować w sytuacji awaryjnej.

Jeśli nie masz wystarczająco dużo wody, aby napełnić butelkę, możesz zawiesić ją nad ogniem na linie tak, aby płomienie dotykały dna. Jeśli nie potrafisz rozpalić ognia, zostaw wodę w przezroczystym naczyniu na słońcu, które również potrafi zabić bakterie.

Kolejnym sposobem oczyszczania wody jest użycie przenośnych filtrów lub tabletek uzdatniających. Tabletki wykorzystują do uzdatniania wody jod albo chlor. Przed użyciem zawsze upewnij się, że nie jesteś uczulony.

Źródła: J. Wiseman - Poradnik przetrwania SAS, P. Darman - Jak przetrwać w ekstremalnych warunkach