Wszystko, co jest bliskie naszemu sercu, zasługuje na naszą szczególną uwagę i troskę. Serdeczny uścisk dla żony/męża, czas poświęcony dzieciom, niekończące się minuty drapania za uszami naszych futrzastych kumpli. Nie inaczej jest z rzeczami. Konkretnie mam na myśli naszych stalowych towarzyszy - noże EDC, czyli noże do codziennego noszenia ( EDC - every day carry).
Każdy fan noży powinien znać podstawy właściwej pielęgnacji noży. Nie mam na myśli samego ostrzenia, ale kompleksową pielęgnację, aby twój nóż służył ci długie lata i był niezawodnym towarzyszem w codziennych przygodach czy w pracy.
Omówmy więc kilka podstaw tego, jak dobrze dbać o swoje noże.
Regularne ostrzenie
Nigdy nie dopuść do tego, by twój nóż stępił się na tyle, że trzeba go będzie porządnie naostrzyć. Zawsze, gdy straci trochę swojej zdolności cięcia, przeciągnij go na musacie lub na skórzanym pasie z odrobiną pasty polerskiej. Renomowani producenci dostarczają swoje noże w doskonale naostrzonym stanie. Jeśli nie ingerujesz zbytnio w szlif i geometrię, nóż zawsze będzie w świetnym stanie, jak w dniu, w którym go kupiłeś.
Czystość to podstawa
Utrzymywanie noża w czystości większość z nas uważa chyba za oczywistość. Samo wytarcie po jedzeniu czy resztkach kory jednak nie wystarczy. Idealne jest zwykłe mydło w kostce. Porządnie namydl dłonie i pod ciepłą wodą przetrzyj wszystkie ważne powierzchnie. Strumień wody z mydłem dostanie się wtedy także do mniejszych zakamarków i wypłucze zanieczyszczenia, również spod płytek i łożyska. Mydło nie niszczy drewna na rękojeści, a na głowni nie zostanie posmak. Nóż szybciej wysycha.
Aby drewno lśniło jak najdłużej, użyj oleju i wosku
Drewno to wytwór natury, który nieustannie pracuje. Jak więc zapobiec wysychaniu czy pękaniu? Idealne są dwa sposoby. Olej i wosk.
Unikaj olejów kuchennych i smarów. Rady babci są wprawdzie fajne, ale w tym przypadku wyświadczą ci niedźwiedzią przysługę w postaci zniszczonego drewna i głowni.
Olej podkreśli kolory i rysunek drewna. Naturalne barwiące oleje, takie jak lniany czy tungowy, mają żółty i brązowy odcień. Neutralny kolor ma olej parafinowy. Wniknie w głąb drewna, sprawi, że będzie piękniejsze, jednak nigdy nie wyschnie. Rękojeść stanie się na jakiś czas rezerwuarem przezroczystego oleju, który powoli wsiąka w dłonie, pochwę i kieszenie spodni.
Jeśli po 30-minutowej kąpieli owiniesz rękojeść na kilka godzin w ręczniki papierowe, efekt będzie doskonały. Oleje schnące wzmacniają włókna drewna.
Jeśli chodzi o wosk, nie ma znaczenia, jakiego użyjesz do pielęgnacji drewnianych rękojeści i okładzin. Ważne, aby nakładać go w temperaturze pokojowej i dać mu wystarczająco dużo czasu na wyschnięcie. Poleruj go szmatką dopiero po jego całkowitym wyschnięciu. Wosk jest dobrze nałożony wtedy, gdy nie czujesz lepkości, lecz twardość.
Najlepszy chemiczny środek czyszczący - zwykłe Zippo
Zapomnij o rozcieńczalnikach, benzynie technicznej czy spirytusie. Najlepszym środkiem do czyszczenia noży jest bowiem, paradoksalnie, paliwo do zapalniczek Zippo Fluid. Jego delikatność i właściwości czyszczące są powszechnie znane. Wyczyści wszystko i niczego nie uszkodzi. Także dlatego wykorzystuje się je przy czyszczeniu optyki, co bardzo dobrze znają fotografowie czy strzelcy używający MOS lub lunety celowniczej.
Nic nie trwa wiecznie, nawet śruby
Do detali, które zasługują na uwagę, z pewnością należą śruby. Czy trzymają klips, czy okładziny, ich utrata jest nieprzyjemna. Zamienne śruby od oryginalnego dostawcy trudniej zdobyć. Brakująca śruba obniża funkcjonalność i bezpieczeństwo twojego noża. Ich poluzowanie ułatwia osadzanie się zanieczyszczeń czy zatrzymywanie wilgoci w zakamarkach.
Dlatego sprawdzaj śruby uważnie zawsze, gdy zabierasz nóż ze sobą, a najlepiej także przy jego przechowywaniu w pochwie. Lepiej nie dokręcać śrub całkiem na siłę. Możesz w ten sposób uszkodzić gwinty i łeb śruby.
Użyj kropli najsłabszego kleju do gwintów. W kilka sekund zablokuje śrubę mocno na miejscu, ale połączenie będzie na tyle słabe, że da się je poluzować kluczem imbusowym czy śrubokrętem.
Jak poradzić sobie z plamami?
Każdy fan stali narzędziowych to zna. Z czasem pojawiają się plamy podobne do miejscowej rdzy i łamiesz sobie głowę, co z tym zrobić. Winne mogą być kwasy z owoców i warzyw, ale też drobinki stali. Jak sobie z nimi poradzić? Weź zwykłą gumkę biurową i czyść w kierunku szlifu. Jest duża szansa, że tym prostym i tanim narzędziem pozbędziesz się większości skaz. Na bardziej oporne defekty użyj ściernej wełny stalowej o gradacji 000. Nie bój się zarysowań. Powierzchnia pozostanie gładka i błyszcząca.
Rdza rdzy nierówna
Stal węglowa ma swoje zalety. Głownia dobrze się ostrzy i długo utrzymuje doskonałą zdolność cięcia. Ma jednak także swoje wady. Przy większym wystawieniu na wilgoć czy pracy z żywnością bez natychmiastowego czyszczenia tworzy się na niej nalot. Chodzi o reakcję chemiczną z kwasami, która ma postać czerwonej rdzy i na żywności pozostawia nieprzyjemny posmak.
Recepta na to jest prosta. Nazywa się pasywacja. Kawałek błyszczącej stali zmienisz w tym procesie w matową szarą. Zanurz na godzinę czystą głownię noża w kwasku cytrynowym lub occie, gdzie naturalnie ściemnieje. Wytrzyj zewnętrzną część nalotu chusteczką higieniczną, opłucz nóż pod wodą i osusz go.
Najlepiej posmarować głownię cienką warstwą oleju konserwującego. Smarowanie olejem konserwującym lepiej sprawdza się w przypadku noży roboczych. Gdybyś chciał nim obrabiać żywność, musiałbyś nóż przed użyciem ponownie wyczyścić, aby olej nie miał kontaktu z jedzeniem.
Noś nóż w porządnej pochwie
W ramach pielęgnacji noży nie możemy zapominać o używaniu porządnych pochew. Nie jest obojętne, jak przenosisz nóż. Noszenie noża luzem w torbie czy w spodniach może prowadzić do jego uszkodzenia lub zabrudzenia. Dlatego ważne jest używanie pochew. Naprawdę warto w nie zainwestować. Porządna skórzana pochwa wytrzyma wiecznie. Także twój stalowy towarzysz ci „podziękuje”.
Z nożami umowa jest prosta. Ty zadbaj o nie, a one w zamian zadbają o ciebie. Przy tym ich konserwacja nie musi być wymagająca. Możesz w niej znaleźć przyjemny relaks, który spokojnie porównałbym do pewnej formy medytacji. Wyrobisz sobie w ten sposób także pozytywne nawyki, takie jak wyczucie szczegółu, i będziesz zmuszony na chwilę zwolnić i skupić się na detalach, dzięki czemu oderwiesz myśli od stresu i gorączkowego otoczenia.
